Công an muốn tăng sức mạnh bằng nhiều luật mới hạn chế quyền chống tham nhũng của dân

Công an muốn tăng sức mạnh bằng nhiều luật mới hạn chế quyền chống tham nhũng của dân

RFA

Đầu tháng tư năm 2017, Bộ công an Việt Nam đề nghị một dự luật liên quan đến các thiết bị định vị, quay phim chụp ảnh, trong đó có điều ghi rằng cấm sử dụng thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, ghi hình, định vị gây phương hại an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội.

Nhiều người đang cho rằng dự luật này sẽ cản trở việc tác nghiệp của giới báo chí, cũng như sự giám sát của dân chúng đối với cơ quan nhà nước, đặc biệt là bộ công an.

IPhone là phương tiện quay phim, chụp ảnh thông dụng của mọi người dân Việt Nam hiện nay. Trong ảnh: Giới trẻ Việt Nam gặp gỡ Tổng thống Barack Obama tại Sài Gòn hôm 25/5/2016.  AFP photo


Liệu có cấm được quay phim và chụp ảnh?

Nhà báo tự do, blogger Trương Duy Nhất sống tại Đà Nẵng cho rằng dự luật này của ngành công an là không thể thực hiện được:

Tôi cũng không hiểu sao ngày người ta càng nghĩ ra những dự định, những dự luật, mà nó rất buồn cười, bịt miệng và che mắt dân. Cứ cho là anh ban hành được đi, thì nó cũng chẳng bao giờ có hiệu quả cả, cũng không thể thực hiện được. Ví dụ như là bây giờ chụp ảnh có cần máy ảnh đâu. Bây giờ ai cũng có iphone cả thì làm sao mà giám sát để tôi không chụp ảnh không ghi âm được.”

Ông Phạm Chí Dũng, nhà báo tự do sống tại Sài Gòn, từng được đào tạo làm nhân viên của cơ quan an ninh, nói rằng:

Bộ công an là một bộ rất chuyên chế, duy ý chí, và mang tâm lý đối phó sự việc, và đối đầu với người dân. Thành ra họ đưa ra những bộ luật chắp vá, ví dụ như cấm người dân quay phim chụp ảnh. Nói chung là họ sợ, họ sợ mạng xã hội. Mà mạng xã hội bây giờ phát triển ghê gớm, chỉ cần quay phim chụp ảnh chút xíu là đưa được lên mạng xã hội. Những lực lượng sờ sờ ngoài đường, những lực lượng làm ảnh hưởng nhất đến hình ảnh bộ công an, là cảnh sát trật tự, cảnh sát giao thông, đặc biệt là cảnh sát giao thông, với tình trạng vòi vĩnh, nhũng nhiễu, ăn hối lộ, mãi lộ, của cảnh sát giao thông đã làm ô uế cả ngành công an. Có lẽ là chính cảnh sát giao thông đã đưa ra cái đề nghị cấm người dân quay phim chụp hình.”

Một nhà báo tự do khác sống ở Bình Dương là ông Nguyễn Thiện Nhân, người hay chứng kiến các cuộc biểu tình của công nhân tại các khu công nghiệp phía Nam, nói rằng:

Công an thì họ muốn thuận tiện ngành của họ, cho công việc của họ, và họ không muốn người dân quay được những cảnh mà lực lượng công an làm những điều xấu xa. Họ không muốn đưa những hình ảnh đó lên công luận. Khi việc xảy ra có liên quan đến uy tín của ngành công an, uy tín của chính quyền thì công an bênh vực cho người trong ngành của họ, và đưa thông tin một chiều để kết tội người dân. Nếu như công dân được phép quay phim thì sẽ vạch trần sự dối trá này. Cho nên họ muốn cấm điều đó.”

Làm sao có bằng chứng?

Người dân quay phim biểu tình phản đối Formosa ở Hà Nội ngày 1 tháng 5 năm 2016.  AFP photo

Trong hàng loạt những phản ứng của người dân về dự luật cấm sử dụng thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, ghi hình, định vị gây phương hại an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội, một vấn đề được đặt ra liên quan đến quyền của người dân tham gia chống và tố cáo tham nhũng.
Nếu tìm hiểu rõ, quy định tại khoản 3, Điều 4 của dự luật “Nghị định về điều kiện kinh doanh thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, ghi hình, định vị” do Bộ Công an soạn thảo và lấy ý kiến, có nhấn mạnh chỉ cơ quan chuyên trách được sử dụng những thiết bị, phần mềm có tính chất “nguỵ trang”. Những cơ quan đó chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.

Đưa ra lập luận trên cương vị một luật sư, luật sư Trần Vũ Hải đặt sự việc vào tình huống nếu không có những chứng cứ quan trọng thì những vụ án tham nhũng được xử lý như thế nào?

Giả sử họ cấm đoán như thế thì họ gây tác động tai hại cho hoạt động của nhà báo, luật sư cũng như hoạt động của công dân trong hoạt động chống tham nhũng.”

“Các nhà báo họ đi tác nghiệp, họ vào các khu vực rất phức tạp, có buôn lậu, an toàn thực phẩm… nếu họ vác cái camera thì chắc chắn không ai chấp nhận cho ghi là do không có bằng chứng.”

Về phía cơ quan công quyền, Luật sư Hải cho biết các luật sư có quyền thu thập chứng cứ. Do đó, theo dự thảo luật mới, hoạt động nghề nghiệp của luật sư sẽ bị ảnh hưởng, cũng như quyền bảo vệ mình và bảo vệ sự thật, bảo vệ bằng chứng của người dân cũng bị tước đoạt.

Tiến sĩ kinh tế, nhà báo tự do Phạm Chí Dũng nhìn thấy ngay một lực lượng thể hiện rõ nhất hiện trạng tham nhũng:

“Những lực lượng sờ sờ ngoài đường, những lực lượng làm ảnh hưởng nhất đến hình ảnh bộ công an, là cảnh sát trật tự, cảnh sát giao thông, đặc biệt là cảnh sát giao thông, với tình trạng vòi vĩnh, nhũng nhiễu, ăn hối lộ, mãi lộ, của cảnh sát giao thông đã làm ô uế cả ngành công an. Có lẽ là chính cảnh sát giao thông đã đưa ra cái đề nghị cấm người dân quay phim chụp hình.”

Ông Nguyễn Thiện Nhân nói suy nghĩ của mình nếu dự luật cấm quay phim chụp ảnh được thông qua:

Nếu luật đó được thông qua thì sẽ gia tăng sự căng thẳng giữa người dân và lực lượng công an. Bức xúc trong xã hội đang lên đến đỉnh điểm, mà luật này được thông qua thì giống như đổ dầu vô lửa, gia tăng sự mâu thuẫn giữa công an và người dân, từ đó dẫn tới những sự việc có thể nói là bạo động.”

Cần phải rõ ràng hơn

Chưa biết được dự luật này có được thông qua hay không, nhưng có hai vấn đề được các nhà quan sát lưu tâm đến. Thứ nhất, đầu năm 2016, Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) công bố xếp hạng mức độ tham nhũng 2015 ở 168 nước và vùng lãnh thổ. trong đó Việt Nam đứng thứ 112 trong danh sách này, tăng 7 bậc so với năm 2014.

Và vấn đề thứ hai, nếu không cho báo chí, luật sư, người dân sử dụng các thiết bị ghi lại chứng cứ tham nhũng, hối lộ theo cách họ vừa có thể bảo vệ họ vừa có được bằng chứng, thì làm sao họ có thể tham gia chống tham nhũng hối lộ kiên quyết như mong muốn của ông Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng?

Tính chất của ngành công an

Công an khoát tay không cho chụp ảnh. Ảnh minh họa. AFP photo

Theo ông Nguyễn Thiện Nhân thì có nhiều sai lầm của công an không bao giờ được cơ quan nhà nước hay công an thừa nhận, mà chỉ nói với nhau trong những cuộc họp nội bộ mà thôi. Còn ông Phạm Chí Dũng thì cho rằng tính cách chuyên chế của ngành công an chưa bao giờ bị giảm sút:
“Theo tôi thì chưa có dấu hiệu nào là quyền lực chuyên chế của bộ công an bị hạn chế. Thậm chí nó ngày càng bành trướng và phát triển ra hơn. Nếu có điều kiện thì phát triển ngay. Ví dụ như hồi trước ít có chuyện công an đánh đập người dân công nhiên ở ngoài đường. Nhưng càng về sau này thì hiện tượng đó xảy ra ngày càng nhiều, ngày càng lộ liễu, ngày càng thách thức.”

Ông Phạm Chí Dũng dẫn chứng thêm những trường hợp người dân bị chết trong đồn công an, hoặc những người hoạt động dân sự và dân quyền bị đàn áp.

Trong một lần trao đổi với chúng tôi, nhà văn Thùy Linh hiện sống ở Hà Nội, cũng từng được đào tạo làm nhân viên an ninh nói về vai trò của ngành công an trong xã hội Việt Nam nói riêng, và xã hội cộng sản nói chung rằng cơ quan công an rất có quyền lực và không bị phán xét.

Tại Việt Nam, theo nghiên cứu mới đây của ông Carl Thayer, một chuyên gia người Úc về Việt Nam thì vào năm 2014 có thể có đến hơn 11% số người Việt trong độ tuổi lao động có làm việc hoặc hợp tác với ngành công an.

Số người này bao gồm những người trong biên chế chính thức của ngành công an, lẫn những lực lượng bán chuyên nghiệp ở cấp phường xã.


Tin RFA  (Cát Linh, Kính Hòa)