Mặc
Lâm (RFA)
Cuộc
biểu tình chống Formosa vào sáng Chủ Nhật 2 tháng 10 năm 2016 quy tụ hơn 10
ngàn người được người dân cả nước xem là một cuộc cách mạng của người dân Kỳ
Anh Hà Tĩnh. Citizen photo
Không
có bạo động
Cuộc biểu tình chống Formosa vào sáng Chủ Nhật 2
tháng 10 năm 2016 quy tụ hơn 10 ngàn người được người dân cả nước xem là một cuộc
cách mạng của người dân Kỳ Anh Hà Tĩnh. Không một vết thương, không một tì vết
nào sau khi cuộc biểu tình kết thúc, tuy nhiên cuộc biểu
tình này có thực sự đóng lại hay chưa khi nguyện vọng của người dân không được
một cấp chính quyền nào chính thức trách nhiệm giải quyết?
Sau năm 1975 có lẽ cuộc biểu tình sớm nhất vào ngày
9 tháng 12 năm 2007 có hàng trăm người biểu tình ôn hòa ở Hà Nội và Sài Gòn phản
đối việc Trung cộng lập thành phố hành chính cấp huyện Tam Sa nhằm quản lý quần
đảo Hoàng Sa, Trung Sa và Trường Sa.
Những cuộc biểu tình sau đó tuy có lý do chống Trung
cộng nhưng lại bị chính quyền thẳng tay đàn áp. Có người vào tù, có người bị
sách nhiễu liên tục trong nhiều năm và từ đó tranh cãi diễn ra trong việc có
nên thông qua luật biểu tình hay không tại diễn đàn quốc hội vẫn nhắc nhở người
dân rằng biểu tình không được nhà nước hoan nghênh dù bất cứ lý do gì.
Các cuộc biểu tình có khi chỉ vài người dân oan đòi
đất, lâu lắm mới quy tụ hơn ngàn người chống Trung cộng nhưng cứ mỗi lần xảy ra
biểu tình thì hầu như bắt bớ, đánh đập diễn ra không ngừng. Đây là lý do khiến
người dân cả nước ngạc nhiên khi cuộc biểu tình của giáo dân hạt Kỳ Anh diễn ra
tại hai cổng ra vào khu công nghiệp liên hợp Formosa tập trung hơn 10 ngàn người
nhưng không có một cuộc bạo động nào.
Cảnh sát cơ động dàn hàng ngang đối diện với người
biểu tình nhưng rất im lặng và tự kềm chế có lẽ do đám đông vượt con số mà lực
lượng an ninh dự đoán. Những chiếc loa của Formosa bị người biểu tình tháo xuống,
hàng chục người leo lên nóc cổng của Formosa cho thấy người dân hoàn toàn làm
chủ tình hình. Nhưng chỉ tới mức ấy thì dừng lại, loa phóng thanh của nhà thờ
liên tục nhắc nhở không được xông vào công ty Formosa để tránh sự phản công của
lực lượng chống biểu tình.
Lúc 11 giờ 45 đoàn người khổng lồ ấy rút lui về nhà
giống như khi họ kéo tới. Trước khoảng sân rộng lớn của Formosa không có gì để
lại ngoại trừ âm hưởng của nó. Người dân khắp nước theo dõi qua trang mạng xã hội
đã đọng lại trong lòng cảm giác vừa phấn khích lẫn hy vọng. Họ nhìn người biểu
tình với tấm lòng chia sẻ và trong thâm tâm mọi người biết rằng cuộc biểu tình
này vẫn chưa kết thúc bởi những gì nó đòi hỏi được đáp lại bằng một sự im lặng
từ chính quyền.
Cuộc
biểu tình chống Formosa vào sáng Chủ Nhật 2 tháng 10 năm 2016 quy tụ hơn 10
ngàn người được người dân cả nước xem là một cuộc cách mạng của người dân Kỳ
Anh Hà Tĩnh. Citizen photo.
Anh Nguyễn
Anh Tuấn, một người hoạt động trong lĩnh vực xã hội dân sự từng bỏ nhiều thời
gian, công sức ra tận Kỳ Anh Hà Tĩnh để quan sát và viết nhiều bài viết hiện trạng
của người dân tại đây cho biết góc nhìn của anh sau khi cuộc biểu tình kết
thúc:
“Tôi nghĩ cuộc
biểu tình ngày hôm qua nó không kết thúc mà đôi khi nó mới bắt đầu. Nhiều sự kiện
sôi động khác trong thời gian sắp tới cũng theo chiều hướng như thế. Thứ
hai nữa là tuy tôi không bất ngờ nhưng rất cảm động khi thấy được rằng đa số
người dân tham gia biểu tình tại Kỳ Anh đã giữ được thái độ ôn hòa, các linh mục
còn ra sức kêu gọi những người biểu tình tránh tối đa những hành vi bạo lực
tránh xô xát, va chạm với phía lục lượng cảnh sát đang ở đấy. Cái điểm này đã
làm cho tôi xúc cảm hơn vì trong tình huống như vậy, trong cơn sôi sộng như vậy
mà người ta vẫn giữ được hoàn toàn không gây ra bất kỳ thiệt hại nào về người
và của cho nhà máy Formosa thì đấy là điều rất đáng quý.”
Sức mạnh của nhân dân
Qua cái nhìn của một cán bộ công an cao cấp từng
công tác tại Bộ Công an, Đại tá Nguyễn
Đăng Quang cho rằng đây là sức mạnh của nhân dân mà không một thế lực nào
có thể kềm giữ nổi:
“Cuộc biểu tình của bà con giáo dân ở thị
xã Kỳ Anh Hà Tĩnh thì tôi cảm nhận được thứ nhất người
dân Hà Tĩnh nói riêng và người dân cả nước nói chung thì hình như đã vượt qua nỗi
sợ. Họ dám biểu thị cái ý muốn của mình. Thứ hai nữa qua hình ảnh cuộc biểu
tình này tôi cảm nhận một điều nữa đó là sức mạnh của quần chúng nhân dân rất
vô địch không một thế lực nào, không lực lượng quân đội hay cảnh sát nào có thể
ngăn cản được, đấy là hai cảm nhận của tôi sau khi xem những hình ảnh hầu
như tường thuật tại chỗ cuộc biểu tình của bà con.”
Nhà báo Huỳnh
Ngọc Chênh cũng từng có mặt tại Đông Yên, Kỳ Anh Hà Tĩnh sau khi thảm họa
môi trường do Formosa gây ra đã quan sát cuộc biểu tình này với niềm tin của một
người làm báo:
“Cái mà người
ta để lại sau khi rút đi là niềm tin của người dân cả nước hướng vào đồng bào
Hà Tĩnh, Nghệ An và người ta tin rằng cuộc đấu tranh phải thắng lợi. Với
thái độ, với cư xử như vậy tôi tin cuộc dấu tranh này sẽ thắng lợi với phương
pháp bất bạo động như vậy.”
Tuy nhiên người dân vẫn đang để lại những vấn đề cần
giải quyết tại nơi họ vừa bỏ đi các nguyện vọng về bồi thường, về giải quyết
môi trường, về mơ ước trở lại biển với con thuyền của mình và nhất là buộc
Formosa phải ra đi mới thôi. Anh Nguyễn
Anh Tuấn nhận xét thái độ của nhà nước trước các nguyện vọng chính đáng
này:
“Nhà nước họ
không có thói quen xem xét lại những quyết định của họ và thừa nhận đã mắc sai
lầm do đó tôi không nghiên về phương án là họ sẽ xem xét lại phương án bồi thường
hay tìm cái hướng giải quyết khác cho Formosa chẳng hạn, tôi thấy phương án đó
rất khó xảy ra có thể họ sẽ xử dụng biện pháp nghiệp vụ
trong trấn áp đám đông để giữ tình hình ở đó cho nó êm ấm hầu ngăn chặn những
cuộc biểu tình tiếp theo sẽ diễn ra.”
Qua cái nhìn của một cán bộ nhiều năm phục vụ trong
ngành công an, Đại tá Nguyễn Đăng Quang nhận định:
“Việc phản ứng của chính quyền tôi cho rằng
là có thể những người lãnh đạo cấp cao biết trước cái phản kháng của người dân
trong vụ việc này sẽ không dừng lại ở đây mà càng ngày càng đông đảo quyết liệt
hơn cho nên họ cần rất thận trọng họ sợ rằng nếu họ điều động lực lượng cảnh
sát mà đàn áp người dân thì có thể cái xảy nó nảy cái ung cho nên họ tạm thời
ngưng lại để nghiên cứu tình hình để ra đối sách.
Thế nhưng ngay sáng hôm nay báo Hà Tĩnh,
báo địa phương, tiếng nói của Đàng bộ của tỉnh ủy Hà Tĩnh, đã lên tiếng phê
phán và coi những người giáo dân biểu tình hôm qua là những người phá rối trật
tự công cộng và có ý đồ xấu. Là những phần tử lôi kéo kích động để chống đối
nhà nước, chính quyền. Tôi thấy đây là một tín hiệu cần nghiên cứu theo dõi.”
Bài báo của Hà Tĩnh như lời cảnh báo của ông Nguyễn
Đăng Quang cùng với sự kết án người dân từ cơ quan truyền thông quốc gia VOV
không giúp mang lại cách giải quyết tốt của chính quyền mà ngược lại hai cơ
quan này đang làm sôi thêm cơn sốt của người dân tại đây khi mà sự chịu đựng của
họ gần đạt tới lằn ranh của kiên nhẫn.