Chuyến đi của TT Obama
đến Việt Nam
CPJ kêu gọi TT Obama ưu
tiên nhấn mạnh tự do báo chí khi thăm Việt Nam
Tổ chức
Bảo vệ Ký giả (CPJ) vừa viết thư kêu gọi Tổng thống Mỹ Barack Obama đặt ưu tiên
về vấn đề tự do báo chí trong các cuộc gặp với các giới chức lãnh đạo Việt Nam
trong chuyến thăm sẽ diễn ra vào đầu tuần tới.
Trong
thư, CPJ kêu gọi ông Obama hãy ‘nhấn mạnh rằng quan hệ ngoại giao và kinh tế
gần gũi hơn với Hoa Kỳ phải đi kèm với việc tôn trọng tự do báo chí hơn tại
Việt Nam’.
Tổ chức
này nói chính quyền độc đảng tại Việt Nam đã cấm ngặt việc tư nhân hóa truyền
thông, khiến cho Việt Nam trở thành một trong những quốc gia bị kiểm duyệt
nhiều nhất trên thế giới. CPJ cũng đề cập đến nhiều trường hợp các blogger và
các nhà báo tự do tại Việt Nam sau khi đăng tải những bài viết thể hiện quan
điểm đã bị đàn áp bằng nhiều cách thức, cấp độ khác nhau từ hành hung, bắt giữ
đến bỏ tù. Chỉ tính từ đầu tháng 12 năm ngoái đến nay, đã có tới 6 nhà báo bị
tuyên án về tội ‘chống phá nhà nước’ và bị bỏ tù vì các bài viết của mình.
CPJ cũng
nhắc đến trường hợp của ông Trần Huỳnh Duy Thức, người tuyên bố sẽ bắt đầu
tuyệt thực trong nhà tù ở Nghệ An ‘cho đến chết mới thôi’, bắt đầu từ ngày
24/5.
Trong khi
đó tại Việt Nam, nhiều người dân cho biết trang
mạng Facebook, nơi phổ biến thông tin ‘lề trái’ nhất hiện nay, đã bị chặn trong những thời điểm được xem là ‘nhạy cảm’, đặc biệt là vào cuối tuần qua,
khi nhiều người dân tổ chức biểu tình ở các thành phố lớn để yêu cầu nhà chức
trách giải thích nguyên nhân gây ra thảm họa cá chết hàng loạt tại các vùng
biển miền Trung.
Anh
Nguyễn Chí Tuyến từ Hà Nội cho VOA biết: “Đúng
là Facebook bị chặn rất dữ dội. Mọi người không thể truy cập vào được. Chuyện
chặn ấy là có thật”.
Đáp lại
những chỉ trích về tự do báo chí hay thành tích nhân quyền, phía Việt Nam từ
trước tới nay luôn khẳng định Việt Nam có tự do báo chí, tự do ngôn luận và tôn
trọng nhân quyền, chỉ có ‘những khác biệt’ trong quan điểm mà thôi.
Tuy
nhiên, theo nhận xét về tình Nhà thơ Bùi Chí Vinh, tình hình tự do báo chí
trong những năm gần đây ‘không hề cải thiện’.
“Không hề cải thiện. Còn chuyện vận động tự
do báo chí, tự do ngôn luận, tự do tư tưởng thì người ta vẫn tiếp tục vận động,
còn sự cải thiện thì không hề có. Còn Tổng thống Obama có nhận được thông điệp
đó và có hỗ trợ được những người đang đòi hỏi quyền này hay không thì cái đó là
bản lĩnh chính trị của tổng thống, nhất là ông cũng sắp hết nhiệm kỳ rồi, thành
ra đây là cơ hội cuối cùng để ông Obama có một ý chí thép, một quyết định hoàn
toàn cứng rắn, hoàn toàn khác hẳn với lộ trình mình đi trong suốt thời gian dài
mà ông làm tổng thống. Tức là ông phải có sự dứt khoát đối với cái ác, cái xấu,
và ông phải chứng tỏ ông có quyền lực thực sự để ông can thiệp, giúp đỡ không
chỉ người dân Mỹ mà cả người dân trên toàn thế giới, trong đó có người dân Việt
Nam”.
Trong mấy
ngày vừa qua, nhiều người dân cho biết các từ khóa như ‘cá chết’,
‘Formosa’, và đặc biệt là từ ‘bầu cử’ đã bị chặn trên mạng khiến họ không
thể tìm kiếm được thông tin.
Báo Tuổi
Trẻ ngày hôm qua trích lời Bộ trưởng Bộ Thông tin và truyền thông Việt Nam
Trương Minh Tuấn cho biết sẽ ‘kiểm tra ngay’ các nhà mạng chặn từ ‘bầu cử’ và
cho biết ‘đến thời điểm này, chúng tôi chưa có thông tin về việc các nhà mạng
chặn tin nhắn’.
Tổ chức
Bảo vệ Ký giả cho rằng bất cứ hành động nào mà phía Mỹ định làm cho Việt Nam
trong chuyến thăm sắp tới của Tổng thống Obama, bao gồm việc dỡ bỏ lệnh cấm bán
vũ khí sát thương cho Việt Nam, đều là quá sớm vì tình hình nhân quyền của Việt
Nam còn tồi tệ.
Khánh An (VOA)
Nhân
quyền VN ‘đặt Obama vào thế khó’
Các nhà hoạt động cáo buộc công an mạnh tay ngăn biểu tình trong các ngày
Chủ nhật vừa qua
Khi bắt đầu chuyến thăm Việt Nam vào thứ Hai 23/5,
Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama ở trong thế khó xử vì nhân quyền là vấn đề mấu
chốt quyết định mức độ quan hệ mà Washington muốn có với Hà Nội.
Hôm 15/5, blogger, nhà báo Huỳnh Ngọc Chênh đã có cuộc
tọa kháng vì môi trường chớp nhoáng tại phố đi bộ Nguyễn Huệ ở TP. Hồ Chí Minh.
Công an lập tức xuất hiện chỉ sau 5 phút và đưa ông về
đồn.
Đó chỉ là một trong nhiều ví dụ về tình trạng tự do
ngôn luận bị chính quyền đè bẹp, theo Reuters.
Ông Chênh may mắn vì chỉ bị câu lưu chứ không bị giam vài
ngày như những người biểu tình khác.
"Có sáu nhân viên an ninh canh gác nhà tôi lúc
này," ông Chênh, 64 tuổi, nói.
Ông Obama được cho là sẽ không né tránh vấn đề nhân quyền trong chuyến thăm
Việt Nam
"Có khi họ ngăn không cho tôi ra khỏi nhà, nhưng
khi khác thì họ cho tôi đi nhưng theo dõi tôi mọi nơi."
Việc ông tọa kháng trong bối cảnh các nhóm nhân quyền
và các nhà hoạt động cáo buộc công an mạnh tay ngăn biểu tình trong các ngày
Chủ nhật vừa qua để đòi chính phủ minh bạch về thảm họa cá hàng loạt ở miền
Trung.
Tòa bạch Ốc hôm thứ Năm 19/5 cho biết ông Obama vẫn
đang đau đầu với quyết định có nên gỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí sát thương ở Hà
Nội.
Hoa Kỳ nói rõ rằng việc gỡ bỏ cấm vận hay không tùy
thuộc vào tiến bộ về nhân quyền của Việt Nam.
Các nhà hoạt động gặp ông Tom Malinowski, Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ về Dân
chủ, Nhân quyền và Lao động tại Hà Nội
Hà Nội mong muốn có quan hệ quân sự gần gũi hơn và
tiếp cận công nghệ quốc phòng của Hoa Kỳ trong bối cảnh Bắc Kinh có nhiều động
thái gây hấn ở Biển Đông.
Dù điều này phù hợp với chiến lược kiềm chế Trung cộng
của Hoa Kỳ, nhưng việc Hà Nội trấn áp và cầm tù những nhà bất đồng chính kiến
vẫn còn là trở ngại cho việc Washington biến cựu thù thành đồng minh mới nhất ở
châu Á.
‘Cấm
kỵ’
Ông Daniel Kritenbrink, Cố vấn châu Á của ông Obama
hôm thứ Tư 18/5 nhấn mạnh rằng nhân quyền sẽ là yếu tố then chốt trong
"bất kỳ quyết định liên quan đến lệnh cấm vận vũ khí".
Ông Obama sẽ không né tránh vấn đề. Trong lịch trình
chuyến thăm Việt Nam, dự kiến ông sẽ có cuộc tiếp xúc các nhà bất đồng chính
kiến và phát biểu về nhân quyền “cả trước công chúng và trong cuộc họp
riêng", ông Kritenbrink nói.
Vấn đề nhân quyền được cho là điều cấm kỵ với chính
phủ Việt Nam, họ từ chối trả lời câu hỏi của Reuters về mức độ cải thiện nhân
quyền tại nước này.
Hoa Kỳ theo dõi chặt chẽ các nhà hoạt động ở Việt Nam,
trong đó có tiến sĩ Nguyễn Quang A, người vừa gặp ông Tom Malinowski, Trợ lý
Ngoại trưởng Hoa Kỳ về Dân chủ, Nhân quyền và Lao động tuần trước.
Ông Quang A là một trong vài nhà hoạt động vừa bị
truyền hình nhà nước hôm 15/5 cáo buộc kích động các cuộc biểu tình gần đây.
Dân biểu Loretta Sanchez nói "Chính quyền Việt Nam liên tục quấy rối,
bắt giữ và giam cầm công dân của họ"
Đã có nghi ngại về việc nhượng bộ quá nhiều nếu Hoa Kỳ
gỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí cho một chính quyền mà tổ chức Theo dõi Nhân quyền mô
tả "thuộc nhóm chính quyền áp bức nhất thế giới " trong một bức thư
gửi Tổng thống Obama.
Dân biểu Loretta Sanchez nói rằng Washington nên thận
trọng trước "một chính quyền liên tục quấy rối, bắt giữ và giam cầm công
dân của họ".
Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John McCain, cựu tù nhân
chiến tranh ở Hà Nội, người ủng hộ việc nới lỏng lệnh cấm vận năm 2014, cho
biết việc Hoa Kỳ bán công nghệ an ninh hàng hải cho Việt Nam không nên bị hạn
chế, nhưng việc bán các loại vũ khí khác nên xem xét từng trường hợp một và
tương ứng với tiến bộ nhân quyền.
"Họ [Hà Nội] có cải thiện nhưng vẫn còn phải khắc
phục."
Ông Obama dự kiến sẽ hội đàm với Chủ tịch nước Trần
Đại Quang, cựu Bộ trưởng Công an, nơi mà ông Malinowski năm ngoái nhận định
"nắm giữ chìa khóa" về mức độ tiến triển của quan hệ Việt - Mỹ.
Nhưng nhà phân tích chính trị Lê Hồng Hiệp cho biết,
nhân quyền không hẳn là vấn đề hạn chế việc thắt chặt quan hệ giữa hai nước,
trong bối cảnh Hoa Kỳ "còn nhiều lợi ích khác".
"Nhân quyền
vẫn là vấn đề chính trị không được đặt nặng như các vấn đề hợp tác chiến lược
và nỗ lực chung để kiểm soát tham vọng của Trung cộng ở Biển Đôn trong chương
trình nghị sự song phương," ông nói.
TT Obama thăm VN: Báo nước ngoài nói gì?
Image
copyright REUTERS Image caption TT Obama chuẩn bị lên đường công
du đến Việt Nam và Nhật Bản
Tổng thống Hoa Kỳ Barrack Obama theo dự kiến sẽ tới Hà
Nội vào đêm 22, rạng sáng 23/05 trong chuyến thăm ba ngày.
Một số hãng thông tấn và báo nước ngoài đưa tin và
bình luận về chuyến thăm của ông.
Associated Press
Trong bối cảnh nợ công chồng chất và ngân sách thâm
hụt nghiêm trọng cùng với việc Trung cộng có động thái hung hăng trong việc
tuyên bố chủ quyền biển thì cũng có hy vọng nhiều về chuyến thăm của ông Obama.
Hy vọng này là từ cả phía chính phủ [Việt Nam] muốn
ông dỡ lệnh cấm vận xuất khẩu vũ khí để Việt Nam có thể đối phó với Bắc Kinh
tốt hơn và từ các nhà hoạt động nhân quyền muốn ông nói với nhà nước một đảng
về thực trạng mạnh tay với giới chỉ trích.
Kỳ vọng có thể là quá nhiều cho bất kỳ các tuyên bố
lớn nào trong chuyến đi của ông Obama. Nhưng việc ông dành thời gian thăm Việt
Nam vào năm cuối của nhiệm kỳ là điều đánh tín hiệu quan trọng trong chính quyền
của ông trong bối cảnh Hoa Kỳ tăng cường tập trung vào châu Á nói chung và đặc
biệt là chủ động đối phó với hành động lấn lướt của Trung cộng ngày càng tăng
trong khu vực.
Ông Obama phải cân bằng được việc muốn hỗ trợ cho các
nước Đông Nam Á như Việt Nam trong lúc họ muốn đối phó với Trung cộng trước
tranh chấp chủ quyền biển và những lo ngại về việc tạo căng thẳng với Bắc Kinh
về việc hỗ trợ này, cũng như việc Việt Nam miễn cưỡng cải thiện hồ sơ nhân
quyền đầy tỳ vết.
Image
copyright GETTY IMAGES
Image
caption Hồ sơ nhân quyền tồi tệ của
Việt Nam là một trong những vấn đề dư luận quan tâm
Reuters
Sức ép gia tăng với ông Obama trong việc dùng chuyến
đi cột mốc này để gỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đã áp dụng 32 năm qua với Hà Nội,
một trong các rào cản thời chiến cuối cùng.
Việc bỏ lệnh cấm vận này, điều mà Việt Nam mong mỏi từ
lâu, sẽ làm Bắc Kinh tức giận và khiến Bắc Kinh khó chịu với Hoa Kỳ trong nỗ
lực của Washington thiết lập quan hệ quân sự mạnh mẽ hơn với các nước nhỏ hơn
hiện có tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông. Nhưng hiện chưa có tuyên bố cuối
cùng từ Hoa Kỳ về chủ đề này.
Hồ sơ nhân quyền tồi tệ của Việt Nam vẫn có thế là một
điểm gây cản trở nhưng chính quyền Obama dường như ngả theo hướng cho Hà Nội cơ
hội nào đó để răn đe Trung cộng.
"Điều
chúng tôi muốn cho thấy trong chuyến đi này là việc nâng cấp đáng kể trong quan
hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam,” Phó cố vấn An ninh
của ông Obama là Ben Rhodes nói với các phóng viên mới đây.
Trong khi Việt Nam muốn quan hệ gần gũi hơn với Hoa
Kỳ, một số quan chức Việt Nam nghi ngại rằng Hoa Kỳ tìm cách tạo ảnh hưởng tiêu
cực tới chế độ một đảng cai trị.
Ông Obama cũng lên kế hoạch gặp các nhân vật bất đồng
chính kiến trong bối cảnh chính phủ mạnh tay với họ.
Image copyright AFP Image caption Người Việt Nam chờ đợi chuyến đi của ông Obama
AFP
Hà Nội ngày càng tiến gần hơn tới quỹ đạo của một đồng
minh dân chủ và mạnh mẽ mà nhiều người Việt Nam, đặc biệt là số đông trong giới
trẻ mong muốn.
Nhưng nhà chức trách cũng sợ rằng củng cố liên minh
này có thể dẫn đến việc trả giá là có việc tranh đấu cho tự do hơn, điều mà
Washington từ trước tới nay vẫn hậu thuẫn.
Trước chuyến thăm đã có đồn đoán về khả năng liệu Hoa
Kỳ có bỏ lệnh cấm vận vũ khí với Việt Nam. Washington bấy lâu nay duy trì quan
điểm rằng chủ đề vũ khí được gắn trực tiếp với việc cải thiện hồ sơ nhân quyền
yếu kém của Hà Nội.
Nhưng giới bất đồng chính kiến sợ rằng Washington có
thể đặt chiến lược lên trên nhân quyền, đặc biệt là lệnh cấm vận này đã được gỡ
bỏ một phần vào năm 2014, trong đó Việt Nam được mua một số hạng mục để phục vụ
cho an ninh hàng hải.
Image
copyright AP Image caption Chủ tịch Tập Cận Bình phát biểu
trước Quốc hội trong chuyến thăm Việt Nam cuối năm 2015.
Wall Street Journal
Báo này ngày 20/05 nói
một chủ đề then chốt liên quan tới lệnh cấm vũ khí của Hoa Kỳ với Việt Nam.
Chính quyền Hoa Kỳ đang cân nhắc nới lỏng hoặc gỡ bỏ
các giới hạn trong bối cảnh có sự phản đối của các nhóm nhân quyền quan ngại về
việc tưởng thưởng cho một nước không có tiến bộ thêm gì về nhân quyền.
Quan hệ Mỹ Việt nồng ấm hơn được thúc đẩy nhờ có mối
quan ngại chung về Trung cộng. Việt Nam, Trung cộng và một số nước khác đang bế
tắc trong tranh chấp về lãnh thổ tại Biển Đông… và căng thẳng về việc tự do đi
lại trên biển khi Trung cộng bắt đầu xây các đảo nhân tạo.
Tuy nhiên, Việt Nam nhiều khả năng sẽ cẩn trọng trong
việc thể hiện làm sâu sắc thêm quan hệ với Hoa Kỳ. Là láng giềng nhỏ hơn của Trung
cộng, Việt Nam cẩn trọng và không muốn đối kháng quá mức với Trung cộng và giới
chức cấp cao Việt Nam thường xuyên thăm Trung cộng.
Hôm 19/05, báo
này có bài nói việc cá chết bí hiểm tại bờ biển miền trung Việt Nam đang là
phép thử về giới hạn theo đó người dân sẵn lòng chấp nhận cái giá phải trả để
đạt được tăng trưởng kinh tế và việc uy tín của chính phủ bị hoen ố.
Trong hành động thể hiện sự bất tuân tại xã hội của
nhà nước cộng sản với an ninh dày đặc, hàng ngàn người đã xuống đường tại Hà
Nội và Tp HCM trong mấy tuần qua để đòi bảo vệ môi trường.
Công an, lực lượng cảnh báo người biểu tình phải ở
nhà, đã bắt hàng chục người trong bối cảnh truyền thông nhà nước đưa tin
"lực lượng phản động" định lật đổ chính phủ.
Mạng xã hội gồm Facebook và Instagram bị gián đoạn
trong lúc diễn ra biểu tình và các nhà hoạt động đổ lỗi việc gián đoạn này là
do nhà chức trách.
Căng thẳng diễn ra ngay trước chuyến thăm lịch sử của
Tổng thống Obama nhằm tăng cường hậu thuẫn cho thỏa thuận TPP trong đó có các
thiết chế chặt chẽ hơn về môi trường.
Hơn 140.000 người đã
ký một thỉnh nguyện thư gửi Tòa Bạch Ốc thúc giục ông Obama nêu chủ đề cá chết
với giới lãnh đạo Việt Nam, báo
này viết.
Tin BBC